DeFi Rehberi
Merkezi Olmayan Finans: Bankaların olmadığı bir dünyada finans nasıl çalışır?
💡 DeFi Nedir?
DeFi (Decentralized Finance - Merkezi Olmayan Finans), geleneksel finansal hizmetlerin blockchain teknolojisi ve akıllı sözleşmeler kullanılarak bankalar, aracı kurumlar ve finansal kurumlar olmadan sunulduğu bir sistemdir.
DeFi ile borç verebilir, borç alabilir, faiz kazanabilir, takas yapabilir, sigorta satın alabilir ve türev ürünlerle işlem yapabilirsiniz - tümü merkezi bir otoriteye güvenmeden, 7/24 erişim ile.
🆚 Geleneksel Finans vs DeFi
| Özellik | 🏦 Geleneksel Finans | 🌐 DeFi |
|---|---|---|
| Kontrol | Bankalar ve kurumlar | Kullanıcılar (sen) |
| Erişim | İzin gerekir, KYC zorunlu | İzinsiz, herkes kullanabilir |
| Çalışma Saati | Mesai saatleri, hafta içi | 7/24 kesintisiz |
| Şeffaflık | Kapalı, özel | Tamamen şeffaf, blockchain'de görünür |
| İşlem Hızı | 1-5 iş günü (uluslararası) | Dakikalar, saniyeler |
| Maliyetler | Yüksek komisyonlar, gizli ücretler | Düşük ücretler (sadece gas) |
| Güven | Kuruma güvenmek zorundasın | Koda güven (trustless) |
🛠️ DeFi ile Neler Yapılabilir?
Borç Verme & Alma
Aave, Compound gibi protokollerde kripto varlıklarınızı ödünç vererek faiz kazanın veya teminat karşılığı borç alın.
DEX (Merkezi Olmayan Borsalar)
Uniswap, PancakeSwap, SushiSwap'te doğrudan cüzdanınızdan token takas edin. KYC yok, hesap açmaya gerek yok.
Yield Farming (Getiri Çiftçiliği)
Likidite havuzlarına token ekleyerek işlem ücretlerinden pay alın ve ödül token'ları kazanın.
Staking (Stake Etme)
Kripto varlıklarınızı kilitleyerek ağın güvenliğine katkıda bulunun ve ödül kazanın.
Stablecoin'ler
USDT, USDC, DAI gibi dolar bağlı kripto paralar ile volatiliteden korunun.
Türev Ürünler
dYdX, GMX gibi platformlarda leverage ile kripto türev işlemleri yapın.
⭐ Popüler DeFi Protokolleri
Uniswap
DEXEn popüler merkezi olmayan borsa. Otomatik piyasa yapıcı (AMM) modeli ile çalışır. Likidite sağlayıcıları işlem ücretlerinden pay alır.
Aave
Borç VermeLider DeFi borç verme protokolü. Kripto varlıklarınızı yatırarak faiz kazanın veya teminat göstererek borç alın. Flash loan özelliği ile ünlüdür.
Compound
Borç VermeAlgoritmik faiz oranlarına dayalı borç verme protokolü. Basit kullanım, düşük risk. Kurumsal yatırımcıların tercihi.
PancakeSwap
DEXBNB Chain'in en büyük DEX'i. Ethereum'dan daha düşük gas ücretleri. Yield farming, lottery, NFT pazarı gibi ek özellikler.
MakerDAO
StablecoinDAI stablecoin'in yaratıcısı. Kripto teminat göstererek DAI basabilirsiniz. Merkezi olmayan, algoritmik stablecoin.
Curve Finance
DEX (Stablecoin)Stablecoin takaslarında uzmanlaşmış DEX. Düşük slippage, yüksek likidite. Stablecoin'ler arası takas için en iyi seçim.
⚠️ DeFi Riskleri ve Güvenlik
DeFi yüksek getiri potansiyeli sunarken aynı zamanda çeşitli riskler de taşır. Bu riskleri anlamak ve önlemler almak kritik önem taşır.
🚨 Ana Riskler
- • Smart Contract Riski: Akıllı sözleşmelerde bug veya açık olabilir. Hack durumunda fonlar kaybedilebilir.
- • Impermanent Loss: Likidite sağlarken fiyat değişimlerinden kayıp yaşayabilirsiniz.
- • Rug Pull: Proje sahipleri likiditeyi çekip kaçabilir (özellikle yeni projelerde).
- • Likidite Riski: Düşük likidite durumunda pozisyonunuzu kapatamayabilirsiniz.
- • Oracle Manipülasyonu: Fiyat verisi sağlayan oracle'lar manipüle edilebilir.
🛡️ Güvenlik Önlemleri
- ✓ Audit edilmiş protokoller: Sadece CertiK, Trail of Bits gibi firmalarca denetlenmiş projeleri kullanın.
- ✓ Küçük tutarlarla başlayın: Önce test edin, sonra büyük yatırım yapın.
- ✓ Diversifikasyon: Tüm varlığınızı tek protokole yatırmayın.
- ✓ Hardware wallet kullanın: Büyük miktarları Ledger, Trezor gibi cihazlarda tutun.
- ✓ Araştırma yapın: Projenin takımını, tokenomics'ini, TVL'sini inceleyin.
⚡ Altın Kural: "Kaybetmeyi göze alamayacağınız parayı DeFi'ye yatırmayın." DeFi deneysel bir alandır ve yüksek getiri = yüksek risk demektir.
🚀 DeFi'ye Nasıl Başlanır?
Kripto Cüzdan Edinin
MetaMask, Trust Wallet veya Phantom gibi non-custodial (kendi anahtarlarınızı kontrol ettiğiniz) bir cüzdan indirin.
→ Cüzdan rehberine göz atınKripto Para Satın Alın
Binance, Coinbase gibi bir borsadan ETH, BNB veya MATIC satın alın. DeFi işlemleri için gas ücreti gerekir.
Cüzdanı Borsadan Çekin
Satın aldığınız kripto parayı MetaMask adresinize gönderin. Doğru ağı seçtiğinizden emin olun (örn: Ethereum Mainnet).
DeFi Protokolüne Bağlanın
Uniswap, Aave gibi bir DeFi platformuna gidin ve "Connect Wallet" butonuna tıklayın. MetaMask'i seçin ve onaylayın.
İlk İşleminizi Yapın
Küçük bir tutarla başlayın. Örnek: 50 USDC yatırarak Aave'de faiz kazanmaya başlayın veya Uniswap'te ETH → USDT takası yapın.
📖 Önemli DeFi Terimleri
TVL (Total Value Locked)
Bir protokolde kilitli toplam varlık değeri. Yüksek TVL = daha güvenli ve popüler protokol.
APY (Annual Percentage Yield)
Yıllık yüzde getiri. Bileşik faiz dahil. Örnek: %50 APY = 1 yılda %50 kazanç.
Liquidity Pool (Likidite Havuzu)
İki token'ın eşit değerde bir araya toplandığı havuz. DEX'lerde takas yapılmasını sağlar.
AMM (Automated Market Maker)
Otomatik piyasa yapıcı. Order book yerine algoritmik fiyatlandırma kullanan DEX modeli.
Slippage
İşlem sırasında beklenen fiyat ile gerçekleşen fiyat arasındaki fark. Düşük likidite = yüksek slippage.
Impermanent Loss
Likidite sağlayıcılarının token fiyat değişiminden dolayı yaşadığı geçici kayıp.
Flash Loan
Teminatsız, anında borç alma-geri ödeme. Aynı işlem bloğunda geri ödenmeli, yoksa iptal olur.
Governance Token
Protokol yönetiminde oy hakkı veren token. Örnek: UNI (Uniswap), AAVE (Aave).
🌟 DeFi Yolculuğunuza Devam Edin
Kripto ve blockchain dünyasını daha derinlemesine keşfedin